Tuần trước, tôi có tham gia đoàn đại biểu hội Hữu Nghị Việt Nam - Campuchia thành phố Hồ Chí Minh sang thăm và làm việc với kinh đô Phnom Penh. Thành phần đoàn đa phần là các cựu chuyên gia và quân tình nguyện Việt Nam từng nhiều năm gắn bó, giúp bạn vào những năm 1979 - 1989. Trừ một số giám đốc doanh nghiệp, còn lại là lãnh đạo các hội đoàn và hưu trí. Lớn tuổi nhất là ông Nguyễn Văn Hanh, cựu trưởng đoàn chuyên gia A50, từng là trưởng ban Dân Vận Thành Ủy. Đoàn đã gặp gỡ và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Phnom Penh, Mặt Trận Đoàn Kết và Phát Triển Tổ Quốc kinh đô, Bộ Du Lịch, Bộ Tư lệnh Cảnh Vệ Hun Sen…
Đoàn làm việc cùng Mặt Trận Đoàn Kết và Phát Triển Tổ Quốc kinh đô
Lửa Việt từng đưa các đoàn lãnh đạo của chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Lê Thanh Hải (2005), Thủ tướng Phan Văn Khải (2006), chủ tịch tỉnh Lâm Đồng Huỳnh Đức Hòa (2010)…sang thăm và làm việc với vương quốc Cambodia. Lần này dù chỉ là hội đoàn, không có quan chức nhà nước nhưng vẫn được đón tiếp theo nghi thức ngoại giao. Bạn cử xe mở đường, cảnh sát bảo vệ và cán bộ phục vụ đoàn ngay tại cửa khẩu cho đến ngày cuối tiễn đoàn. Cả lúc vào chợ cũng có cảnh sát và cán bộ hỗ trợ. Tôi phải mấy lần cám ơn, rằng chúng tôi có thể tự đi nhưng họ nói Đô trưởng đã giao nhiệm vụ đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đoàn. Cái cảm giác chung là sự ấm áp nghĩa tình, là sự chân thành của những người cùng chí hướng. Các buổi làm việc chính thức thì trang trọng, sử dụng ngôn ngữ riêng, có phiên dịch. Còn gặp gỡ, dùng cơm thì thân mật hơn cả anh em và toàn nói tiếng Việt, cả hát hò và kể chuyện tiếu lâm, chẳng phân biệt được chủ và khách.
Đoàn chụp hình lưu niệm tại Đại Sứ Quán Việt Nam tại Thủ Đô Phnom Penh
Chụp hình cùng Phó Đại Sứ Việt Nam ( người đứng giữa )
Ấn tượng của các cựu chuyên gia là Phnom Penh quá nhiều thay đổi, đẹp và sầm uất mà không xô bồ. Nhiều khu phố ngày xưa hoang tàn giờ lộng lẫy như công chúa. Thời gian càng giúp thành phố sang trọng và lịch lãm hơn nhưng làm con người già đi, chững chạc mà cũng chậm chạp hơn. Những mái đầu xanh năm xưa bắt đầu chớm bạc, còn những mái đầu muối tiêu năm xưa giờ bạc trắng. Chỉ có kỷ niệm và tình cảm là không có tuổi, mãi mãi trẻ trung, bất chấp gánh nặng thời gian và cuộc đời dâu bể. Điều làm cả đoàn bất ngờ nhất là tác phong chuyên nghiệp của lãnh đạo. Ăn mặc chỉnh tề, nói năng diễn đạt ngắn gọn và chính xác, dẫn chứng số liệu cụ thể và rất đúng giờ. Khi tiếp khách trang trọng bao nhiêu thì khi gặp gỡ ngoài giờ lại bình dị và gần gũi bấy nhiêu. Không cận vệ, không trợ lý. Từ Bộ trưởng cho đến Đô trưởng và Đại tướng đều hồn nhiên hòa đồng với thuộc cấp và bạn bè, chẳng phân biệt thứ bậc. Cả đoàn khen phong cách lãnh đạo của bạn thì anh Trần Văn Hiếu, giám đốc công ty Hiếu Lễ, thành viên đoàn nói : “Các lãnh đạo Việt Nam ngày xưa, nhất là trước 1975 đều như vậy. Còn bây giờ, sao mà quan cách quá, khó gặp quá.”
Làm việc tại Bộ Tư lệnh Cảnh Vệ Hun Sen
Giám Đốc Lửa Việt Tour Nguyễn Văn Mỹ chụp hình lưu niệm cùng Đại Tướng Dieng Saroul
Giám Đốc Lửa Việt Tour Nguyễn Văn Mỹ chụp hình lưu niệm cùng Đô Trưởng Phnom Pênh Keo Chuk Tema
Keo Chuk Tema là Đô trưởng Phnom Penh kiêm bí thư Thành Ủy đảng CPP (Cambodia People Party), chủ tịch Mặt Trận Đoàn Kết và Phát Triển Tổ Quốc kinh đô, chủ tịch Hội Hữu Nghị Campuchia - Việt Nam Phnom Pênh. Tháng nào tôi cũng đưa khách qua Campuchia, nhưng hơn 5 năm mới gặp lại Keo Chuk Tema. Ông nhận ra tôi ngay khi bắt tay “Lâu lắm rồi mới gặp lại nha”. “Anh ốm hơn trước nhiều”. “Công việc nhiều quá nên mập không nổi. Nhưng mà ốm thì đẹp trai hơn?”.Sau buổi tiếp, ông dặn bằng tiếng Việt, rất sõi “Tối nay, ăn mặc thoải mái, xả láng nha”. Nhìn ông mặc quần jean, áo thun, đi sandal, cầm ly “dô zô” với mọi người, không ai nghĩ đó là Đô trưởng. Ông tâm sự nửa đùa nửa thật : “Mấy anh là sướng nhất, chỉ độc mỗi đảng, chẳng sợ cạnh tranh. Còn chúng tôi đa đảng nên khổ lắm. Làm gì cũng bị săm soi, xét nét. Làm gì sai là chết ngay với những đảng khác. Phnom Penh có 1 đài truyền hình nhà nước và 8 đài tư nhân, hơn 200 tờ báo đói lập, gần 2.000 tố chức phi chính phủ…” Anh Lê Công Giàu, phó đoàn khen “Nhờ vậy, các anh mới giỏi như bây giờ”. Keo Chuk Tema cười sảng khoái, đề nghị zô 100%! Ông làm Đô trưởng gần 10 năm nay, thông thạo tiếng Anh, Pháp, Việt và nói được tiếng Hoa.
Làm việc với Đô trưởng Phnom Penh kiêm bí thư Thành Ủy đảng CPP (Cambodia People Party)
Thủ tướng Hun Sen nổi tiếng bởi sự quyết đoán. Khi nạn đua xe vừa manh nha, ông đã ra lệnh tịch thu tất phương tiện đua xe. Nếu vi phạm luật giao thông và gây tai nạn thì phạt gấp đôi. Làm việc với cán bộ chủ chốt, ông cảnh cáo “Quí vị nào có con em tham gia đua xe thì nên tự giác từ chức trước khi bị cách chức”. Thế là nạn đua xe bị dẹp ngay trước lúc hình thành. Khi khách du lịch phàn nàn vì các nhà vệ sinh ở Angkor quá tệ, ông chỉ thị “Trong vòng 2 tháng tới, các đền thờ ở Angkor phải có nhà vệ sinh đạt chuẩn quốc tế”. Thuộc cấp xôn xao kể lể đủ thứ khó khăn. Nào không có điện, thiếu vật tư và nhân lực, đường sá cách trở…Hun Sen dứt khoát “Nếu 2 tháng sau, chưa có nhà vệ sinh đạt chuẩn thì sẽ có ban lãnh đạo mới”. Biết tính Hun Sen, chưa đầy 2 tháng, các nơi đã báo cáo : “Công trình đã hoàn tất, Thủ tướng không cần cử ban lãnh đạo khác về”. Bên cạnh quân đội Hoàng Gia, Hun Sen có lực lượng Cảnh Vệ riêng. Đây là lực lượng đặc biệt tinh nhuệ, tương đương quân đoàn, có nhiệm vụ bảo vệ gia đình Thủ tướng. Tại đền Preak Vihear, hơn 1.500 quân của lực lượng Cảnh Vệ đang làm nhiệm vụ bên cạnh quân Chính phủ.
Giám Đốc Lửa Việt Tour Nguyễn Văn Mỹ chụp hình lưu niệm cùng Bộ trưởng Du Lịch Thong Khon
Đại tướng Dieng Saroul là trợ lý Thủ tướng, Phó tư lệnh Cảnh Vệ. Khi tiếp khách thì quân phục oai phong nhưng ngoài giờ thì bình dị đến kinh ngạc. Cứ như một nông dân Nam bộ thứ thiệt. Ông hát rất hay, thuộc nhiều bài hát Việt Nam, từ tiền chiến đến hiện đại, từ truyền thống đến dân ca. Ông mê nhạc Trịnh Công Sơn và hát vọng cổ ngọt lịm. Nghe ông hát, tôi xấu hổ bởi mình là người Việt mà không biết hát vọng cổ! Bộ trưởng Du Lịch Thong Khon cũng nói tiếng Việt như người Việt. Ông cho biết “Năm 2011, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu lượng khách đến Campuchia, hơn 600.000 người. Năm 2012, dự kiến sẽ tăng lên gần 800.000 người”. Ông đang đề nghị chính phủ 2 nước cho phép công dân qua lại, chỉ cần giấy thông hành. Hiện nay, thủ tục này mới chỉ áp dụng cho dân cư các tỉnh giáp biên giới. Trong báo cáo 6 tháng đầu năm 2012 của bộ Du Lịch Campuchia, có số liệu chi tiết đến từng số lẻ, từ lượng khách đến số ngày lưu trú và số chi tiêu bình quân. Chẳng như Việt Nam, cứ áng chừng, lắm lúc tự mâu thuẫn.
Giám Đốc Lửa Việt Tour Nguyễn Văn Mỹ và Tiến Sỹ Hòa thượng Thích Thiện Tâm
Đoàn cũng đã đến thăm Phó Chủ Tịch thường trực Quốc Hội Nguon Nhon, Đại Tăng Thống Tep Vong - người đứng đầu giáo hội Phật Giáo Khmer và Bộ trưởng Môi Trường Mok Mareth. Anh Nguyễn Văn Triệu, Tổng thư ký Hội Hữu Nghị Việt Cam thành phố kể cho đoàn nghe quá trình gian nan từ lúc gặp Mok Moreth, tiến sỹ Thủy Sinh Học, sống sót sau 1979. Việc xác minh bằng cấp lúc đó cực kỳ khó khăn vì Campuchia chưa có bưu điện. Việt Nam lúc đó cũng cấm cán bộ giao dịch với nước ngoài. Bằng cả tấm lòng nhiệt tình, cuối cùng mọi việc cũng sáng tỏ. Không chỉ Mok Mareth mà rất nhiều cán bộ cao cấp của Campuchia hiện nay đều khẳng định “Nhờ Việt Nam, cá nhân họ và Campuchia mới có ngày hôm nay.” Sư Cả Tep Vong tặng Tiến Sỹ Hòa thượng Thích Thiện Tâm, Phó chủ tịch Hội Hữu Nghị Việt Cam TW và thành phố 2 bức tượng Phật cổ bằng gỗ quí cao 1m70 và mong muốn được làm em kết nghĩa… Tất cả những người mà đoàn gặp đều khẳng định chung nhất một điều : “Mọi thứ ở Campuchia đều có thể thay đổi, ngoại trừ tình cảm dành cho Việt Nam. Hơn cả tình hữu nghị, đó là ân nghĩa cứu sinh”. Campuchia đặc biệt coi trọng mối quan hệ với Việt Nam. Chủ tịch Hội Hữu Nghị Cam - Việt là Phó Thủ tướng Mien Som An, còn chủ tịch Hội ở Phnom Penh là Đô trưởng. Trong khi chủ tịch Hội Hữu Nghị Việt Nam ở TW và thành phố đều là cán bộ thấp hơn và đã về hưu. Thấy bạn đón tiếp quá trọng thị, cả đoàn đang lo, nay mai họ qua thăm lại mình, chưa biết cách nào để tiếp cho tương xứng.
Nguyễn Văn Mỹ
( Nguồn Ảnh : Nhiếp Ảnh Thu An )
